قران ودرمان بیماریهای جسمی -قسمت نهم واخرین قسمت
نماز :
قرآن كريم در آيات متعددي به مسلمانان دستور مي‌دهد كه هر روز نماز برپا دارند و
مسلمانان در صبح ، ظهر، عصر، مغرب و عشاء نمازهاي واجب را به جا مي‌آورند كه هفده
ركعت است و نيز نمازهاي مستحب فراوان در شريعت اسلام آمده و توصيه شده است.[45]
نماز علاوه بر آنكه ياد خداست و ارتباط عبدبا معبود را برقرار مي‌كند شامل حركاتي
مثل ايستادن، خم‌شدن(ركوع) و به خاك افتادن (سجده) مي‌شود.
يكي از نويسندگان از اين حركات نماز استفاده مي‌كند و نوعي اعجاز علمي براي نماز
يادآور مي‌شوند؛ چرا كه اين حركات باعث جلوگيري از بيماريهايي در انسان مي‌شود و
در حقيقت در حكم ورزش صبحگاهي ،شامگاهي و نيمه‌روز است. در اين مورد مي‌گويد:
حركات اجباري كه در نمازهاي شبانه روز هست، 119 عدد است و آن حركات از بيماريهايي
نظير « دوالي الساقين» از طريق حركت سريعتر خون و تقويت ديواره‌هاي ضعيف ساق‌هاي
پا جلوگيري مي‌كند و اين مطلب را از طريق رسم شكل‌ها و عكس‌هاي متعدد اثبات مي‌كند[46]
و آن را «معجزة في الوقاية‌من مرض دوالي الساقين»[47] مي‌نامد .
برخي نويسندگان مثل محمد سامي محمد علي نيز در مورد آثار تمريني و ورزش نماز سخن
گفته‌اند و تحريك عضلات بدن،نشاط قلب و گردش خون، تقويت عضلات رگ‌ها و تقويت مغز
را از آثار آن شمرده‌اند.[48]
دكتر دياب و دكتر قرقوز با ذكر آيه 2 سوره مؤمنون «الذين هم في صلاتهم خاشعون»
خشوع را وسيله‌اي براي رشد قدرت تمركز حواس در انسان معرفي مي‌كند كه مي‌توان از
آن در تمام مراحل زندگي بهره برد.[49]
همچنين برخي نويسندگان مثل العميد الصيدلي عمر محمود عبدالله [50] و سعيد ناصر
الدهان[51] مشابه همين مطالب را گفته‌اند.
بررسي:
در اينجا تذكر چند نكته مفيد است:
1ـ‌به نظر مي‌رسد كه قرآن كريم با اهداف معنوي دستور به انجام نماز مي‌دهد و لذا
مي‌فرمايد:
«اقم الصلوة لذكري»[52] « نماز را به خاطر ياد من به پا دار» و آن را مانع فحشاء و
منكرات معرفي مي‌كند.[53] پس هدف اصلي اين عبادات همان امور معنوي و ديني است .
البته ممكن است نماز آثار جسماني براي انسان داشته باشد و فوايدي در سلامت جسمي
داشته باشد؛ ولي اين مطلب در آيات قرآن تصريح نشده و از حكمت‌ها و اهداف نماز
شمرده نشده است. پس تحدي قرآن با آن صورت نمي‌گيرد.
و بر فرض اثبات اين تأثيرات جسماني،اين مطلب اعجاز علمي قرآن نيست؛ چرا كه اعجاز
علمي وقتي است كه مطلبي در قرآن آمده و اسرار علمي داشته كه مقصود شارع بوده است
ولي مردم عصر نزول از آن اطلاع نداشته باشند.
2ـ در مورد خشوع در نماز كه يك حالت خوب مؤمنان است بايد گفت كه خشوع مقدمه نماز
است و آن حالت خضوع و تذللي است كه در اعضاء ظاهري انسان آشكار شود (به ويژه در
چشم يعني حالت نگاه و سخن‌گفتن )[54] كه انسان در مقابل خدا خود را موجودي بي‌نهايت
كوچك در مقابل بي‌نهايت بزرگ مي‌بيند و لذا خاشع مي‌شود.
اما اين مطلب ربطي به تمركز حواس ندارد، البته لازمه خشوع و حضور قلب در نماز همان
تمركز حواس هم هست؛ ولي اين مطلب مقصود نماز نيست بلكه همانطور كه گذشت اهدافي كه
قرآن براي نماز بيان كرده‌است، اهداف معنوي و ديني است. بلي ممكن است در كنار آن
فوايد ديگري مثل نظم ، تمركز حواس، سلامت جسمي، بهداشت جسم و لباس و .... به دنبال
نماز حاصل شود.
پي‌نوشتها:
--------------------------------------------------------------------------------
[1] نحل/ 68 ـ 69.
[2] ر.ك :تفسير نمونه،ج 11، ص 259.
[3] محمد (ص)/15.
[4] طب در قرآن،ص 203.
[5] سفر خروج ،باب 3،آيه 17.
[6] ر.ك: قاموس كتاب مقدس ،مستر هاكس، ص 612.
[7] ر.ك: طب در قرآن،ص 196 ـ197 و نيز نعمت صدقي، معجزة القرآن ،ص 83 ـ 87 كه
خواص عسل را با ذكر آيات آن بررسي مي‌كند. همچنين دكتر صادق عبدالرضا علي،القرآن و
الطب الحديث،ص 100 به بعد ايشان پس از ذكر آيه 68 سوره نحل مواد تشكيل دهنده و
انواع عسل (السنط ـ الزعرور ـ البرتقال ـ الخطة السوداء ـ الزيزفون) را مورد بررسي
قرار مي‌دهد. همچنين استاد آية الله معرفت،التمهيد في علوم القرآن ، ج 6، ص 175 ـ
178 كه خواص عسل و مواد آن را ذكر مي‌كنند و نكاتي علمي در اين مورد بيان مي دارند
و آن را حاوي بيش از 70 ماده مي‌دانند و از دكتر نزار الدقر، در كتاب مع‌الطب في‌القرآن
الكريم،ص 182 ـ 191 مطالبي را مي‌آورند.
[8] ر.ك: طب در قرآن ، ص 197 و نيز دكتر السيد الجميلي در (الاعجاز الطبي في
القرآن، ص 197 به بعد) و نيز دكتر عبدالحميد محمد عبدالعزيز در (الاعجاز الطبي في
القرآن الكريم، ص 70 به بعد) مطالب مشابهي دارند.
[9]دكتر السيد الجميلي ،همان،در اين مورد مطالب مشابهي دارند اما آن را مخصوص
عسل سفيد مي‌كنند.
[10] ر.ك:طب در قرآن، ص 200.
[11] ر.ك: طب در قرآن ،ص 201 ،دكتر السيد الجميلي نيز در كتاب الاعجاز الطبي في
القرآن، ص 146 به عسل و تأثيرات ضد سرطاني آن اشاره مي‌كند. ولي آن را مخصوص عسل
سفيد مي‌داند.
[12] طب در قرآن،ص 203 و 204.
[13] در مورد كاربردهاي وسيع درماني عسل نيز مراجعه كنيد به : دكتر عدنان الشريف،
من علم الطب القرآني،ص 219 به بعد.
[14] ر.ك:طب در قرآن،ص 205 و 206 و العميد الصيدلي عمر محمود عبدالله، الطب
الوقائي في الاسلام،ص 172 ـ176.
[15] « آنچه از علم به شما دادند بسيار اندك است» (اسراء/85).
تذكر:در مورد عسل روايات متعددي از طريق اهل بيت: وارد شده است (ر.ك:بحار
الانوار،ج 66،ص 292 به بعد و ج 62،ص 324 به بعد) و برخي از پزشكان و صاحب‌نظران
ديگر نيز مطالب جالبي آورده‌اند . (ر.ك: اولين دانشگاه و آخرين پيامبر، ج 5،ص 129
به بعد ـ اسرار خوراكي‌ها ،ص 272 به بعد و اسلام پزشك بي‌دارو، ص 114 به بعد.) و
مكررا از آن به عنوان اعجاز علمي قرآن ياد كرده‌اند.
طب در قرآن،ص 195 ـ210 .
و نيز ر.ك: دكتر عبدالعزيز اسماعيل پاشا، اسلام و طب جديد،ص 166 ـ 168 ترجمه سيد
غلامرضا سعيدي.
[16] احزاب /35.
[17] تفسير نمونه،ج 17،ص 307.
[18] بقره /183 ـ 185.
[19] بقره /196.
[20] نساء/92.
[21] مائده /89.
[22] مجادله/3.
[23] بقره /183.
[24] مريم/36.
[25] ر.ك: تفسير نمونه،ج 13،ص 45.
[26] سفر تثنيه، 9/9 ـ اول پادشاهان 19/8.
[27] سفر داوران، 20/26 و 1 سموئيل 7/6 سموئيل 12/16 و نحميا9/1 و ارميا 36/9 .
[28] يوئيل،2/16 و دانيا، 10/2 و 3.
[29] لوفا،5/34 و 35.
[30] انجيل متي، 6/16 ـ 18 و رساله روميا 14/1 ـ 3.
[31] ر.ك: تحريرالوسيله ،مبحث الصوم.
[32] ر.ك: سيد حسين موسوي راد، روزه، درمان بيماري‌هاي روح و جسم، قم،دفتر
انتشارات اسلامي،1366 ش.
[33] بحارالانوار، ج 96،ص 255.
[34] ر.ك: طب در قرآن، ص 213.
[35] اي گروه جوانان،هر كس از شما قادر به تهيه خانه‌اي باشد، ازدواج كند و كسي
كه توانايي آن را نداشته باشد روزه بگيرد كه روزه براي او سپري است در مقابل معاصي.
[36] ر.ك: طب در قرآن،ص 214.
[37] ر.ك: طب در قرآن ،ص 214.
[38] ر.ك: طب در قرآن، ص 211 ـ 213.
[39] همان،ص 216.
[40] ر.ك:الاعجاز الطبي في القرآن، ص 213 ـ 215.
[41] دكتر عدنان الشريف، من علم الطب القرآني،ص 259 ـ 274.
[42] ر.ك: الاعجاز العلمي في القرآن الكريم، ص 187 ـ 189.
[43] ر.ك : دكتر جمال‌الدين حسين مهران،آيات من الاعجاز العلمي في القرآن الكريم،ص
34 ـ 36.
[44] ر.ك:سيد جواد افتخاريان،قرآن و علم روز، ص 46 ـ 50.
[45] ر.ك: تحرير الوسيله، ج 1، كتاب الصلوة‌و نيز رساله‌هاي عمليه مراجع تقليد.
[46] ر.ك : محمد السيد ارناووط،الاعجاز العلمي في القرآن، ص 92 ـ 97.
[47] به نظر مي‌رسد مقصود ايشان همان«واريس» پا باشد. كه رگ‌ها از ساق پشت پا
بيرون مي‌زند.
[48] ر.ك: محمد سامي محمد علي،الاعجاز العلمي في القرآن، ص 186.
[49] ر.ك: طب در قرآن، ص 66 ـ 67.
[50] العميد الصيدلي عمر محمود عبدالله، الطب الوقائي في الاسلامي، ص 239.
[51] سعيدناصر الدهان ،القرآن و العلوم ،ص 149 ـ153.
[52] طه/14.
[53] عنكبوت /45.
[54] ر.ك: سيد علي اكبر قرشي،قاموس قرآن،ماده خشع.