قران ودرمان بیماریهای جسمی -قسمت هشتم
* امراض دستگاه گوارش از قبيل التهاب حاد معده.
* چاقي
* تصلب شرايين، بالا رفتن فشار خون و خناق سينه.
* آسم.
* اختلالات رواني و اخلاقي.[37]
4ـ تأثير روزه در پيشگيري از بيماريها: برخي از پزشكان مي‌نويسند:
« روزه برنامه‌اي است براي نظام بخشيدن به ابعاد مختلف زندگي به صورت ادواري كه در
آن انسان‌هاي مؤمن خود را ملزم مي‌دانند سالي يك ماه به آن عمل كنند و اين كار
تأثير عميقي بر روح و جسم آنها بر جاي مي‌گذارد .
روزه يك تدبير وقائي و يك روش درماني براي بسياري از حالات مرضي است و شايد دستگاه
گوارش بيش از ساير اندام‌هاي ديگر از آن بهره‌مند شود. به همين لحاظ بحث را به
اختصار درباره غريزه هضم نزد انسان آغاز مي‌كنيم:
دستگاه گوارش را دهان،غدد بزاقي ،معده و غدد مترشحه آن،كبد و لوزالمعده و
ترشحات هضمي و صفراوي آنها و امعاء و ترشحات آنها تشكيل مي‌دهد . تمام اين اعضا
مشتركا فعاليت مي‌كنند تا غذا هضم شده و آماده جذب گردد . غذاي جذب شده توسط خون
به كبد حمل مي‌گردد تا در آنجا تصفيه شده و به طور دقيق و به حسب نياز بدن توزيع و
مازاد آن ذخيره گردد . عمل هضم در اينجا پايان نمي‌پذيرد ،بلكه مواد غذايي به
وسيله‌ي شريان‌ها به تمام اندام‌ها و سلول‌هاي بدن حمل مي‌گردد تا هر يك غذاي مورد
نياز خود را از قبيل اسيد‌هاي آمينه، چربي و ساير مواد از آن بردارند و به مصرف
ترميم،تكاثر و رشد برسانند. ضمناً مواد اضافي و زايد موجود در سلولها نيز همزمان
تحويل خون مي‌گردد تا آنها را از طريق كليه‌ها، ريه‌ها و روده بزرگ دفع نمايد. در
كليه اين مراحل، قلب، دستگاه گردش خون،مغز و اعصاب نيز مشاركت دارند.
مي‌بينيم كه عمل غذا خوردن با بلعيدن لقمه پايان نمي‌پذيرد، بلكه اين اولين مرحله
كار است . با بلعيدن لقمه ،تمام دستگاههاي بدن وارد فعاليت مي‌شوند تا عمل هضم و
جذب به نحو مطلوب انجام پذيرد. هر چند اكثر افراد در انجام فعاليت‌هاي روزانه خود
چه بدني باشد و چه روحي و فكري كوتاهي مي كنند،تعداد كمي نيز با فرو دادن بي‌حساب
مواد غذايي در مشغول كردن معده خود قصور مي‌ورزند . لذا دستگاه گوارش را مي‌توان
پركارترين دستگاه بدن ناميد و همانطور كه استراحت براي اعضاي مختلف بدن لازم و
ضروري است،براي دستگاه گوارش نيز امري حياتي و واجب است و چه بهتر اين استراحت از
طريق پيروي از يك برنامه ثابت غذايي و در طول يك ماه باشد تا به فوايد و دست‌آوردهاي
غير قابل انكار و بسياري نايل شويم از جمله:
* خلاصي بدن از چربيهاي متراكمي كه در صورت افزايش تبديل به بيماري چاقي مي‌شود.
گرسنگي بهترين روش درمان بيماري چاقي و آب كردن چربيهاي اضافي بدن است. از طرفي
انسان را از عوارض زيان‌آور جنبي داروهايي كه اشتها را كم مي‌كنند ، مصون مي‌دارد.
* دفع فضولات و سموم متراكم در بدن
* فرصت دادن به سلولها و غدد بدن براي تجديد قوا و انجام وظايف خود به نحو مطلوب
و كامل .
* استراحت نسبي كليه‌ها و دستگاه ادرار.
* كاهش رسوبات چربي در شريان‌ها و پيشگيري از تصلب شرايين .
* گرسنگي باعث مي‌شود كه پس از پايان روزه بدن از خود واكنش نشان دهد.اين واكنش
به صورت ميل به غذا و نشاط و فعاليت و تحرك است. در حالي كه قبلاً خوردن غذا به
صورت يك عادت خسته كننده درآمده بود.
اگر آداب روزه را همانطور كه شارع مقدس تكليف فرموده و رسول خدا(ص)براي ما سنت
قرار داده، بجا آورده شود،مي‌تواند بهترين روش درماني با گرسنگي باشد . روشي كه
اروپائيان در اين اواخر به اهميت آن پي برده‌اند.
در همين رابطه يك پزشك اتريشي به نام بارسيلوس مي‌گويد: « ممكن است فايده گرسنگي
در معالجه، برتر از كاربرد دارو باشد.» پزشك ديگري به نام دكتر هلبابيماران خود را
چند روز از غذا خوردن منع مي‌كرد و سپس براي آنها غذاهاي سبك تجويز مي‌نمود.
علت كارآيي روزه در معالجه را مي‌توان به دليل روي آوردن بدن به مصرف مواد غذايي
ذخيره شده در خود دانست . در صورت كاهش ورود مواد غذايي از خارج به بدن،رژيم غذايي
شديدي در بدن حكم‌فرما خواهد شد. سپس بدن براي زنده‌ماندن خودخوري را آغاز خواهد
كرد و اين كار را به ترتيب با مصرف ذخاير قندي ،چربي‌ها، بافت‌هاي پروتئيني از
كار افتاده و ... شروع خواهد كرد.
ملاحظه مي‌كنيم كه درمان با روزه، بر از بين بردن بافت‌هاي مريض و از كار افتاده
تكيه دارد كه بعد از روزه مجدداً ترميم خواهد شد. شايد به همين دليل باشد كه عده‌اي
و از جمله دكتر « باشوتين» معتقد باشند كه روزه مي‌تواند جواني را به انسان
بازگرداند.[38]
تذكر: براي اينكه از روزه بهره كامل بگيريم، لازم است آداب آن را به طور صحيح بجا
آوريم از جمله تأخير در خوردن افطار و تعجيل در خوردن سحري و عدم اسراف در خوردن
غذا هم از نظر كميت و هم از لحاظ كيفيت. [39]
در مورد روزه و حكمت‌ها و اسرار علمي آن دكتر السيد الجميلي [40] و دكتر عدنان
الشريف [41] و محمد سامي محمد علي [42] و دكتر جمال‌الدين حسين مهران[43] و سيد
جواد افتخاريان[44] نيز مطالب مشابهي گفته‌اند.
بررسي :
در اينجا تذكر چند مطلب لازم است:
1ـ لزوم روزه‌داري براي انسان يك هديه الهي است كه از طرف انبيا‌ء: به بشر ابلاغ
شده است.
آثار مفيد روحي و بهداشتي روزه و اسرار آن كاملاً روشن است و اين يك مطلب علمي است
كه در اديان الهي وجود دارد. (هر چند كه مقدار و شرايط روزه‌ممكن است در اديان
ديگر متفاوت بوده و يا در غير اسلام در طول اعصار دگرگون يا تحريف شده باشد.) با
توجه به اينكه در عصار گذشته مردم اسرار علمي روزه را نمي‌دانستند و آن را اجباراً
انجام مي‌دادند و بشريت در عصر حاضر به فوايد پزشكي روزه پي برده است، ممكن است
بگوييم كه حكم روزه‌داري يكي از معجزات علمي اديان الهي است، البته اين احتمال هم
هست كه گفته شود اصل پرهيز از غذا در بيماريها، از ديرزمان مورد توجه پزشكان بوده
است و روزه‌نوعي تأييد اين دستور پزشكي است، اما مي‌توان به اين احتمال پاسخ داد
كه روزه در اديان الهي، مخصوص انسان‌هاي سالم است، اما پرهيز پزشكي ويژه انسان‌هاي
بيمار است.
2ـ روزه را نمي‌توان يك معجزه علمي انحصاري قرآن محسوب كرد؛ چرا كه همان‌گونه كه
گذشت و خود قرآن نيز بدان تصريح دارد، روزه در اديان قبل از اسلام سابقه داشته است
و يك حكم تأسيسي اسلام نيست.
3ـ روزه در اصل يك عبادت است كه براي نزديكي انسان به خدا و تعالي روحي و معنوي او
قرار داده شده است پس اگر چه روزه فوايد بهداشتي و درماني دارد، ولي نبايد آن را
در حد يك دستور رژيم غذايي پايين آورد و از فوايد عظيم معنوي آن غافل و محروم
شويم.
4ـ اسرار پزشكي كه در مورد روزه گفته شد جزئي از فلسفه و حكمت حكم وجوب روزه است و
اين مطلب ثابت نمي‌كند كه علت تامه و منحصر صدور اين حكم همين فوايد پزشكي است،
بلكه ممكن است مصالح و مفاسد ديگري نيز مورد نظر شارع بوده است.
5ـ تأثير روزه در برخي از بيماريها كه نام برده شد (مثل امراض دستگاه گوارش) ممكن
است در برخي موارد و با نظر پزشك معالج قابل اجرا و مفيد باشد و چه بسا كه طبق
تشخيص پزشكان روزه براي برخي از اين افراد مضر باشد كه در آن صورت روزه حرام است .
پس اين آثار في الجمله ( در برخي موارد ) صحيح است.