قسمت دهم.اخلاق اجتما عی
روشن است که انسان بدلیل اینکه موجودی است اجتماعی نیاز دارد که بسیاری از کارها
را به شکل جمعی انجام دهد ؛ رسیدگی به مسجد، وضعیت مدرسه و کیفیت فضای آموزشی ،
خیابان، آپارتمان و شهر ... مسائلی است که همکاری همگی را طلب می کند.
همگاری تا جائی که جنبه سازندگی و خیر دارد مورد تأکید اسلام است. چنانچه قرآن
مجید می فرماید:
« تعاونوا علی البر و التقوی»
-یکدیگر را در خیر و تقوی یاری نمایید .
«و لا تعاونوا علی الاثم والعدوان»
-و در گناه و ستم همدیگر را کمک ننمایید .
کمک برای ازدواج یک جوان،کمک برای ادای قرض مؤمن،حضور در انجمن اولیا و
مربیان،یاری رساندن به یک جوان بیکار و دادن سرمایه به وی ... از مصادیق بارز
تعاون بر نیکی است که از آداب معاشرت اسلامی بشمار می آید .
امام علی(ع)می فرماید:از واجب ترین حقوق خداوند متعال بر بندگانش نصیحت به اندازه
توان و همکاری بر اقامه حق است .
در جامعه اسلامی،مسلمان هرگز به ضرر،مصیبت و گرفتاری دیگران راضی نیست و برای مردم همان اندازه طالب خیر است که برای خودش خیر و خوبی مطالبه می کند .
منفعت طلبی در ذات انسان وجود دارد .ولی این منفعت طلبی نباید باعث تضییع حقوق دیگران گردد و به قولی انسان بخواهد فقط به هدفش برسد ولو به ضرر دیگران .امام صادق (ع)می فرماید:برای مردم چیزی را دوست بدارید که برای خود دوست می دارید .
پیامبر اکرم(ص)می فرماید:آنچه دوست داری مردم با تو کنند،با مردم همان کن و آنچه را خوش نداری مردم درباره تو کنند،درباره آنها وامدار.
در حدیث آمده است که خدا به حضرت آدم (ع)وحی کرد،تمام سخن را در چهار کلمه برای تو جمع می کنیم:... و انچه میان تو و مردم است این است که آنچه برای خود می پشندی برای مردم بپسندی و آنچه را برای خود نمی خواهی برای آنها نخواهی .
عفو و گذشت-
گذشت و غفو در وقتی که انسان می تواند انتقام بگیرد،عملی بسیار پسندیده و نشان مردانگی است .
چنانکه پیامبر اکرم(ص)می فرماید:بر شما باد گذشت و بخشش؛زیرا گذشت جز عزت چیزی بر شما نیافزاید .
و امام سجاد به فرزند خود می فرماید:اگر مردی از طرف راستت به تو بد گفت پس از طرف چپ تو عذرخواهی کرد،پس عذر او را بپذیر .
اگر انسان توجه داشته باشد که هر آیینه ممکن است خودش محتاج بخشش دیگران باشد،آن وقت به ارزش عفو و گذشت پی می برد .
انتقام اگر چه حق فرد مورد ستم است، ولی همیشه عملی پسندیده نسیت و در مواردی می تواند باعث از هم گسیختگی جامعه گردد.
از آن موارد می توان عفو و گذشت در مسائل خانوادگی را متذکر شد که در این موارد عفو و بخشش پسندیده تراست، از انتقامی که مایه تخریب محیط خانواده است.