دین و زندگی

رفق و مدارا، بمعنی حلم، نرمی و ملایمت با مردم و تحمل شکیبایی در برابر تندخویی دیگران،... از مهمترین آداب معاشرت اسلامی است.
انسان در جامعه ای زندگی می کند که در آن افراد مختلفی وجود دارد. اگر انسان در برابر درشتی دیگران و کج خلقیهای ایشان مدارا ننماید، باید یا دست از معاشرت بکشد و گوشه انزوا اختیار کند و یا اینکه با بیماری های عصبی و روانی دست و پنجه نرم کند.
نرمی، مایه هدایت و ارشاد جاهل است. و تأثیر آن از پاسخ متقابل بسیار بهتر است.
خداوند وقتی موسی و هارون را مأمور می کند تا به کاخ فرعون بروند به آنها می گوید :
« اذهبا الی فرعون انه طغی، فقولا له لینا لعله یتذکر او یخشی  » ؛ به سراغ فرعون بروید و با نرمی با او سخن بگویید شاید بترسد و یا هدایت شود.
نکته مهم اینکه می فرماید تنبیه و هدایت در صورت نرمی محتمل است. لذا با او به نرمی تکلم کنید.
در موفقیت پیغمبر ما عوامل مختلفی نقش داشتند، ولی مهمترین عامل موفقیت پیامبر اکرم(ص) نرمخویی و مدارا کردن ایشان بود. چنانچه در قرآن می خوانیم « پس با رحمت پروردگار باآنان نرم گشته ای و اگر سخت دل بودی از اطرافت پراکنده می شدند . چه بسیار انسانهایی که به واسطه همین صفت به آغوش اسلام و ائمه گرویده اند . در سیره امام سجاد (ع) می خوانیم : یکی از اقوام و خویشان امام به درب منزل آن حضرت آمده وبا داد و فریاد و بنحوی که حاضرین نیز شنیدند، شروع به ناسزا نمود. امام (ع) مقابل آن مرد که در آتش سوزنده خشم قرار داشت هیچی نگفت. وقتی آن مرد رفت، امام (ع) با یاران خود به درب منزل ان مرد رفته، و او را صدا زدند. مرد که گمان می کرد که حضرت برای انتقام آمده در حالیکه خود را برای جنگ و دعوا آماده کرده بود از منزل خارج شد در این هنگام امام خطاب به مرد گفت : آنچه به من نسبت دادی اگر در من هست از خدا می خواهم مرا ببخشاید، و اگر در من نیست از خدا می خواهم ترا ببخشاید. مرد از برخورد امام جا خورده بود، پیشانی امام را بوسید و با عذرخواهی به امام عرض کرد : آنچه من به شما نسبت دادم در شما نیست و من خودم به آن سخنان سزاوارم .
در سیره امام سجاد (ع) می خوانیم که زهری می گوید : با امام سجاد (ع) معاشرت داشتم بخدا قسم کسی را در آن زمان ندیدم مگر اینکه در خفا با آن حضرت دشمن بوده ولی در حضور امام به او اظهار دوستی و مودت می کرد. زیرا اشخاص به فضایل آن حضرت آگاه بودند از این رو به آن حضرت حسد می ورزیدند ولی بدلیل مدارا و مردم داری آن حضرت و خوش برخوردی او با همگان آنچنان بود که همه او را دوست می داشتند .
درباره رفق و مدارا در روایات می خوانیم :
پیامبر اکرم (ص) می فرماید : « ما جماعت پیامبران به مدارا کردن با مردم امر شده ایم همانگونه که به انجام فرائض مأمور شده ایم  »
و در روایتی دیگر از پیامبر اکرم (ص) آمده است : « عاقل ترین مردم کسی است که با مردم بیشتر مدارا می کند ». در یک تصویرسازی از رفق پیامبر اکرم (ص) می فرماید :« اکر رفق و مدارا خلقی از مخلوقات پروردگار بود که دیده می شد، زیباترین مخلوقی بود که خداوند او را آفریده است  ».
امام علی (ع) در این زمینه می فرماید : «رفق کلید رستگاری است ».
امام باقر (ع) می فرماید : خوش رفتاری و با مردم یک سوم خرد است .