دین و زندگی

محبت و احترام متقابل-
اساس معاشرت بین مسلمانان احترام و محبت متقابل است یعنی هر دو موظف هستند به هم احترام گذاشته و با محبت با هم رفتار نمایند.  قرآن مجید در سوره فتح، مؤمنین را چنین وصف می کند:
« اشداء علی الکفار رحماء بینهم  ». نسبت به کفار شدیدند ولی بین خودشان با رأفت و رحمت رفتار می کنند.
و در سوره بلد می فرماید :
« و تواصوا بالرحمه » . یکدیگر را توصیه می کنند به رأفت و رحمت و ملاطفت.
از نظر اسلام اگر فردی متوقع باشد تا دیگران احترامش کنند ولی او نسبت به مردم چنین نباشد، توقع بی جا و اشتباهی است.
اینکه در سوره حجرات می فرماید :
« انما المؤمنین اخوه  » یعنی مؤمنین برادرند، از بین همه نسبت ها نسبت «اخوه» را ذکر فرموده است که حاکی از تساوی است. همانگونه که دو برادر نسب به حقوق، با هم برادرند، و هر کس توقع محبت و احترام دارد، خود نیز باید احترام کند و محبت نماید .
2. آداب معاشرت اسلامی
آنچه تاکنون گذشت، اصول کلی معاشرت اسلامی بود و اکنون در صدد بیان آداب معاشرت اسلامی هستیم.
معاشرت از نظر اسلام بایدها و نبایدهای فراوانی دارد که ما تحت عنوان آداب معاشرت آنها را ذکر می نمائیم.
 حسن خلق با معاشرین
اسلام به حسن معاشرت و حسن خلق، اهمیت بسیاری داده است. بالاترین مدحی که در قرآن از پیامبر (ص) شده است. رابطه با حسن خلق او است.
« و انک لعلی خلق عظیم  » و همانا تو بر اخلاق نیکو و بزرگ آراسته ای.
و در آیه دیگر همن حسن خلق پیامبر عظیم را عامل موفقیت وی ذکر می نماید :
« و لو کنت فظا غلیظ القلب لا انفضوا من حولک  » و اگر سنگدل و خشن بودی، مردم از اطرف تو پراکنده می شدند.
برخورد صحیح و اخلاق نیکو یکی از راههای پیشرفت در اجتماع می باشد و مهمترین عنصری است که می تواند انسان را در میان جامعه ، صاحب موفقیت نماید. پیغمبر اکرم (ص) در سفارش به پسران عبدالمطلب می فرماید : شما هرگز نمی توانید با اموالتان مردم را به دور خود جمع نمائید بنابراین با چهره های باز و با روی خوش با آنان برخورد نمائید .
در اهمیت حسن خلق ، روایات بسیاری آمده است از جمله : امام باقر (ع) کاملترین مؤمن را از نظر ایمان، خوش خلق ترین آنها می داند : کاملترین مردم از نظر ایمان، خوش اخلاق ترین آنهاست .
و باز امام باقر (ع) می فرماید : ببسم الرجلف فی وجه اخیه حسنه؛ خنده مرد به صورت برادرش حسنه است .همچنین پیامبر اکرم (ص) می فرماید : سنگین ترین عملی که در روز قیامت سنجیده می شود حسن خلق است .
بداخلاقی مایه آثار شومی نظیر بی مهری و اختلاف است، که دامنگیر جامعه می شوند و بسیاری نظیر تنهائی ، و طرد از اجتماع دامنگیر فرد بدخو می گردد.
از طرف دیگر عقوبات اخروی نظیر فشار قبر،حبط عمل،گرفتاری،دوزخ و... از پی آمد های بد اخلاقی شمرده شده اند.چنانچه پیامبر اکرم(ص)می فرماید:بدرفتاری عمل انسان را فاسد می کند همانگونه که سرکه عسل را فاسد می کند.  در بحث حسن خلق ممکن است در محدوده مرز و یا به تعبیری معنا و حدود آن سؤال شود که بهترین کمک برای شناخت آن پاسخی است که امام صادق(ع)فرموده اند:(سه چیز از حسن خلق است)نرمی و محبت،کلام نیکو،خوش برخوردی با برادر دینی.
- احسان
احسان مفهوم گسترده ای دارد؛که یکی نیکی کردن به غیر است .
در گستره احسان،عناوینی چون انفاق،دستگیری،همکاری و تعاون،کمک به مؤمن و...رخ نمایی می کند .احسان با همه گستره اش از آداب معاشرت اسلامی است،بلکه از ضروریات جامعه اسلامی بشمار می رود . یکی از چهره های محبوب قرآن که مورد محبت خداوند است شخص احسان کننده است چنانچه می فرماید:
« والله یحب المحسنین » خداوند دوست نیکوکاران را دوست می دارد.
« و احسنوا ان الله یحب المحسنین  » نیکی کنید که خداوند نیکوکاران را دوست دارد.
خداوند به مؤمنین دستور می دهد تا به شکرانه احسان خدا با آنها به یکدیگر احسان نمایند:
« و احسن کما احسن الله ألیک  » نیکی کن چنانکه خدا با تو نیکی کرد.
مسلمان در مقابل احسان دیگران مکلف به تلافی است چنانچه پیامبر (ص) می فرماید : هر کس به شما احسان نمود آنرا تلافی کنید و اگر نتوانستید آنقدر برای او دعا کنید که فکر کنید تلافی به عمل آمده است .
احسان وقتی ارزشی مضائف پیدا می کند که مسلمان بتواند در مقابل بدی دیگران ، به تلافی دست نزده و به آنها تا جائیکه ممکن است احسان نماید این مقام مرتبه بالائی از ایمان است و خداوند در قرآن کریم، بندگان خاص خود را چنین توصیف می نماید :
« و اذا خاطبهم الجاهلون قالوا سلاما  » و وقتی نادانها با آنها  هم کلامند (و مورد اهانت آنها)با آنها به خوبی سخن می گویند .